భగవత్ గీత అధ్యయనం – దైవాసురసంపద్విభాగ యోగః 2

శ్రీ కల్వకొలను చిత్తరంజన్ దాస్ స్మారక సేవా సంస్థ
భగవత్ గీత అధ్యయనం
ఓం శ్రీకృష్ణ పరమాత్మనే నమః

శ్రీమద్భగవద్గీత
అథ షోడశోధ్యాయః ( పదహారవ అధ్యాయం)

దైవాసురసంపద్విభాగ యోగః

అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్ |
దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్ ॥ 2 ॥

భావం: అహింస, సత్య సంధత, క్రోధము లేకుండుట, త్యాగము, శాంతి, ఇతరుల దోషములు వెతకకుండా ఉండుట, సర్వ ప్రాణులపట్ల దయ, దురాశ లేకుండుట, సౌమ్యత, అణకువ, మరియు నిశ్చలత్వము.

మొదటి శ్లోకములో చెప్పిన 9 గుణములతో పాటు…. ఈక్రిందవి కూడా చెపుతున్నాడు భగవంతుడు:

10. అహింస: ఏ ప్రాణిపైనా శారీరకంగా, మానసికంగా లేదా మాటల ద్వారా హింసకు పాల్పడకపోవడం. తన శరీరంలో ఉన్నట్లే సమస్త ప్రాణులలోనూ భగవంతుడు నివసిస్తున్నాడనే నిరంతర స్పృహ కలిగి ఉండటం.
11. “సత్యం”: ‘సత్’ (పరమాత్మ)ను ఆశ్రయించడం లేదా ఎల్లప్పుడూ సత్యాన్ని పలకడం.
12. “అక్రోధః”: కోపం లేకపోవడం. లౌకికమైనా లేదా ఆధ్యాత్మికమైనా, సాధనా మార్గంలో కోపం అత్యంత ప్రమాదకరమైన మరియు చెడు గుణం. కోపం జీవుడిని ఆవహించినప్పుడు, అతను తన విచక్షణను కోల్పోయి ఏ స్థాయి నేరానికైనా లేదా అధర్మానికైనా పాల్పడే అవకాశం ఉంది. ఇది రజోగుణానికి సంబంధించినది మరియు ఆధ్యాత్మిక సాధనా మార్గంలో ఒక పెద్ద అడ్డంకి.
13. “త్యాగః”: త్యాగ బుద్ధితో ఉండటం. “త్యాగేనైక అమృతత్వమానశుః” అనే ఉపనిషత్ వాక్యం ప్రకారం, త్యాగం ద్వారానే మోక్షాన్ని పొందడం సాధ్యమవుతుంది. ఆధ్యాత్మిక పరిభాషలో, త్యాగం అంటే ‘దృక్’ (స్వస్వరూపమైన ఆత్మ)ను అనుసరించడం మరియు మిగిలిన ‘దృశ్య ప్రపంచ’ (బాహ్య విషయ) పదార్థాలన్నింటినీ వదిలివేయడం. అలాగే చెడు స్నేహితులు, దురలవాట్లు, చెడు గుణాలు, చెడు సంకల్పాలు, లోభం మరియు కర్మ ఫలాల పట్ల ఆసక్తిని వదిలివేయడం కూడా త్యాగమే. బాహ్య త్యాగం కంటే అంతర్ త్యాగం (అంతరంగిక త్యాగం) అత్యంత శ్రేష్ఠమైనది.
14. “శాంతిః”: చిత్తాన్ని ఎల్లప్పుడూ ప్రశాంతంగా ఉంచుకోవడం. అశాంతితో, చంచలంగా ఉన్న మనస్సుతో పరమాత్మపై చిత్తాన్ని నిలపడం సాధ్యం కాదు. శాంతి లేకపోతే ప్రశాంతత ఉండదు. 15. “అపాయిశునం”: ఇతరుల గురించి చెడుగా మాట్లాడవద్దు మరియు అనవసరమైన విమర్శలను నివారించండి. మనం ఇతరుల సగుణాన్ని గ్రహించాలి కానీ వారి తమో, రజో గుణాలను కాదు. ఇతరులను నిందించే బదులు మన దోషాలను/అశుద్ధతలను సరిదిద్దుకోవడం ఎల్లప్పుడూ మంచి అభ్యాసం.
15. “భూతేషు”: సమస్త ప్రాణులపై కరుణ. ఒక సాధకుడు తన భావ రోగాన్ని వదిలించుకోవడానికి ఇది అత్యంత అవసరమైన ఔషధం. భక్తితో పాటు, జ్ఞానం, విరాగ్యం, భూత దయ కూడా ముఖ్యమైనవి.
16. “ఆలోలత్వం”: లౌకిక విషయాల పట్ల నిర్లిప్తంగా ఉండటం మరియు వాటి వలన కలిగే పరధ్యానం లేకపోవడం. విషయ వాంచం మరియు ఇంద్రియాల క్రియాశీలత అన్వేషణలో ఒకరి శక్తి వృధా అవుతుంది. అటువంటి వ్యక్తి తన ఆత్మ తత్వాన్ని విచారించడం సాధ్యం కాదు. ఇటువంటి అభ్యాసం మనస్సు యొక్క అస్థిరతను తొలగించడానికి కూడా సహాయపడుతుంది.
17. మర్యాదగా ఉండండి: మాటలో గానీ, చేతలో గానీ క్రూరత్వాన్ని ప్రదర్శించవద్దు. ఇది జీవుడిని దారి తీస్తుంది సత్విక గుణ.
18. హ్రీరమ్: తప్పు లేదా అధర్మమైన పనులు చేసినప్పుడు సిగ్గుపడటం మరియు అటువంటి పనులను ఇకపై చేయకూడదని దృఢ సంకల్పం పూనడం. అలాగే, పరమార్థ తత్వాన్ని తెలుసుకునే ప్రయత్నంలో పురోగతి లేనప్పుడు కూడా సిగ్గుపడి, ఆ పురోగతిని సాధించడానికి కృషి చేయడం. గొప్పవారు లేదా సాధువులతో పోల్చినప్పుడు ధర్మ మార్గంలో మీ పురోగతి తక్కువగా ఉంటే, ఆ విషయాన్ని గ్రహించి మీ లోపాలను అధిగమించడానికి ప్రయత్నించడం.
19. అచాపలం: చంచలమైన మనస్తత్వం లేదా సందిగ్ధత అనేది రజోగుణం వల్ల కలుగుతుంది; స్థిరమైన మనస్సును పొందడానికి దానిని అధిగమించాలి.

జై శ్రీ కృష్ణ
ధర్మో రక్షతి రక్షితః