భగవత్ గీత అధ్యయనం – సాంఖ్య 9

శ్రీ కల్వకొలను చిత్తరంజన్ దాస్ స్మారక సేవా సంస్థ

భగవత్ గీత అధ్యయనం
ఓం శ్రీపరమాత్మనే నమః

::భగవద్గీత::
రెండవ అధ్యాయం:
సాంఖ్య యోగము

శ్రీభగవానువాచ:
అశోచ్యానన్వశోచస్త్వం ప్రజ్ఞావాదాంశ్చ భాషసే |
గతాసూనగతాసూంశ్చ నానుశోచన్తి పణ్డితాః || 11 ||

భావం: అర్జునా, నీవు శోకించకూడని వారి గురించి విచారిస్తున్నావు, పైగా పండితుడిలా మాట్లాడుతున్నావు. కానీ, జ్ఞానులు (పండితులు) జీవించి ఉన్న వారి గురించి గానీ, మరణించిన వారి గురించి గానీ ఎప్పుడూ దుఃఖించరు.

పరమాత్మ గీతా బోధన ఈ శ్లోకంతోనే మొదలైంది; దీనిని ఒక వృక్షానికి ‘బీజం’ (విత్తనం) వంటిదిగా పరిగణించవచ్చు. ఒక వృక్షం ఎలాగైతే విత్తనంలోనే ఇమిడి ఉంటుందో, అలాగే గీతా తత్వమంతా ఈ శ్లోకంలోనే కేంద్రీకృతమై ఉంది. పరమాత్మ చేసిన గీతా బోధన, రెండవ అధ్యాయంలోని ఈ 11వ శ్లోకంలో ‘అశోచాన్’ (దుఃఖించకు) అనే పదంతో మొదలై, 18వ అధ్యాయం చివరి శ్లోకంలో ‘మా శుచః’ (దుఃఖించకు) అనే పదంతో ముగుస్తుంది.

భగవంతుడు మనందరికీ ఇచ్చే సందేశం ఏమిటంటే—దుఃఖించకండి, ఏడవకండి, సంతోషంగా ఉండండి. నిజానికి, ఆనందంగా ఉండటమే మానవుని సహజమైన, మూల స్వభావం; కానీ భౌతిక ప్రపంచంతో ఏర్పరచుకున్న అనుబంధాల వల్ల మనం దుఃఖాన్ని, వేదనను కొనితెచ్చుకుంటున్నాము.

ఈ ప్రపంచంలో ప్రతి వస్తువు లేదా జీవి ఐదు అంశాలతో కూడి ఉంటుంది: 1) అస్తి (ఉనికి), 2) భాతి (ప్రకాశం/తెలియబడటం), 3) ప్రియ (ప్రియమైనదిగా అనిపించడం), 4) రూపం, 5) నామం. ఇందులో మొదటి మూడు—అస్తి, భాతి, ప్రియ—అనేవి ‘సత్, చిత్, ఆనంద’ స్వరూపాలు; ఇవే జీవుని నిజమైన స్థితి. మిగిలిన రెండు (నామం, రూపం) తాత్కాలికమైనవి, కల్పితమైనవి మరియు నిరంతరం మారుతూ ఉండేవి. ‘సత్’ (నిజమైన ఉనికి) ఎప్పటికీ మారదు, కాబట్టి దాని కోసం దుఃఖించాల్సిన అవసరం లేదు. ఇక నామరూపాలు నిరంతరం మారుతూ ఉంటాయి కాబట్టి, వాటి కోసం కూడా బాధపడటంలో అర్థం లేదు.

‘ప్రజ్ఞావాదాంశ్చ’ అంటే—కేవలం తన బుద్ధిని, ఇంద్రియాలను మాత్రమే ఉపయోగించి విషయాలను నిర్ణయించుకునే వ్యక్తి అని అర్థం. బుద్ధి అనేది ఒక పరిమిత కాలం, సమయం, ప్రదేశం వంటి పరిధులకే పరిమితమై పనిచేస్తుంది; ఇది దానికున్న పరిమితి. బుద్ధి ఈ పరిధులను దాటి వెళ్లలేదు. అయితే, ఎవరైతే తమ బుద్ధిని అధిగమించి “ఆత్మ” (అత్యున్నత చైతన్య స్థితి)ని చేరుకుంటారో, వారి ఆలోచనలు మరియు ప్రవర్తనలు భౌతికవాదానికి అతీతంగా ఉంటాయి.

“నను శోచంతి పండితాః” (జ్ఞానులు దేని గురించి చింతించరు) – సాధారణంగా వ్యాకరణం, కవిత్వం, భాష వంటి రంగాలలో ప్రావీణ్యం ఉన్నవారిని ‘పండితులు’ అని పిలుస్తుంటారు. కానీ నిజమైన అర్థంలో, ‘పండితుడు’ అంటే ఆత్మజ్ఞానం లేదా ఆత్మతత్వాన్ని తెలిసినవాడు అని అర్థం. అటువంటి వ్యక్తులు సంసారంలోని దేని గురించి కూడా చింతించరు. వారు తాత్కాలికమైన విషయాలకు లోనుకాకుండా, ఎల్లప్పుడూ సమస్థితిని (సమతుల్యతను) కలిగి ఉంటారు.

ఆత్మజ్ఞాని అంటే—’నేను’ అని మీరు దేనినైతే భావిస్తున్నారో, అది నిజానికి మీరు కాదు అని తెలుసుకున్నవాడు. అంటే, ఈ శరీరం, బుద్ధి, రూపం మొదలైనవి మీరు కావు; ‘ఆత్మే’ నిజమైన మీరు. ఇదే మోక్షానికి మార్గం.

జై శ్రీ కృష్ణ
ధర్మో రక్షతి రక్షితః