భగవత్ గీత అధ్యయనం – అర్జున విషాద యోగం 24

శ్రీ కల్వకొలను చిత్తరంజన్ దాస్ స్మారక సేవా సంస్థ
భగవత్ గీత అధ్యయనం
ఓం శ్రీపరమాత్మనే నమః
అథ ప్రథమోఽధ్యాయః |

::భగవద్గీత::
అధ్యాయం 1
అర్జున విషాద యోగం

సీదంతి మమ గాత్రాణి ముఖం చ పరిశుష్యతి |
వేపథుశ్చ శరీర మే రోమహర్షశ్చ జాయతే ||29||

గాండీవం స్రంసతే హస్తాత్త్వక్చైవ పరిదహ్యతే |
న చ శక్నోమ్యవస్థాతుం భ్రమతీవ చ మే మనః ||30||

అక్కడ యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న తన బంధువులందరినీ చూసి, యుద్ధం మొదలయ్యాక వారికి సంభవించబోయే అనివార్యమైన వినాశనాన్ని అర్జునుడు ఆలోచిస్తున్నాడు. అలా ఆలోచిస్తూ, తీవ్రమైన కరుణతో నిండిన అర్జునుడు శ్రీకృష్ణునితో ఈ మాటలు పలుకుతున్నాడు (తర్వాతి శ్లోకం నుండి 46వ శ్లోకం వరకు).

పైన పేర్కొన్న శ్లోకంలో, క్షత్రియుడైనప్పటికీ అర్జునుడు తన సహజ స్వభావాన్ని మర్చిపోయాడని మనం గమనించవచ్చు; అందుకే సంజయుడు అతన్ని ‘కరుణతో నిండినవాడు’ అని పేర్కొన్నాడు.

హస్తినాపుర పాలనాధికారం కోసం కౌరవులతో పోరాడటానికి తాను మరియు తన సోదరులు సిద్ధమయ్యామన్న విషయాన్ని కూడా అర్జునుడు మర్చిపోయాడని మనం చూడవచ్చు. కేవలం తన బంధువులు పరస్పరం పోరాడటానికి సిద్ధంగా ఉండటం చూసి, అతను తన కర్తవ్యాన్ని మరియు బాధ్యతను విస్మరించి, దుఃఖంతో నిండిపోయి, యుద్ధం చేయాలనే కోరికను కూడా మర్చిపోతాడు.

మనస్సులో కలిగిన గందరగోళం కారణంగా తన శరీరంలో కలుగుతున్న లక్షణాలను అర్జునుడు వివరించడం మనం చూడవచ్చు.

అలా దుఃఖార్తుడైన అర్జునుడు తన భావాలను శ్రీకృష్ణునితో వ్యక్తం చేయడం ప్రారంభిస్తాడు.

తన అవయవాలు వణుకుతున్నాయని, నోరు ఎండిపోతోందని అతను చెబుతాడు.

స్నేహితులు మరియు బంధువుల పట్ల (వారు యుద్ధభూమిలో సిద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ) ప్రేమ, ఆప్యాయత కలిగిన అర్జునుడి వంటి వ్యక్తికి వారి పట్ల అటువంటి కరుణ కలగడం సహజం. ప్రత్యర్థి పక్షంలోని యోధుల పట్ల కూడా అతను సానుభూతిని ప్రదర్శిస్తాడు.

కానీ అర్జునుడిలో కనిపించే ఇటువంటి లక్షణాలు బలహీనత వల్ల కాకుండా, అతని సున్నితమైన స్వభావం వల్ల కలిగినవి.

తన శరీరం మొత్తం వణుకుతోందని, ఒళ్ళు గగుర్పొడుస్తోందని అర్జునుడు మరింత వివరిస్తాడు. అలాగే, తన ధనుస్సు అయిన ‘గాండీవం’ చేతి నుండి జారిపోతోందని, చర్మం అంతా మండుతున్నట్లుగా అనిపిస్తోందని కూడా చెబుతాడు.
పైన పేర్కొన్న రెండు శ్లోకాల ద్వారా మనం గమనించే విషయం ఏమిటంటే, యుద్ధరంగంలో పోరాడటానికి సిద్ధంగా ఉన్న యోధులు తన సొంత బంధువులు, స్నేహితులు మరియు కుటుంబ సభ్యులేనని గ్రహించినప్పుడు, అతను పశ్చాత్తాపంతో నిండిపోతాడు; అలాగే, ఒక క్షత్రియుడిగా యుద్ధం చేయాల్సిన తన కర్తవ్యాన్ని తాను నిర్వహించలేనేమోనని భయపడతాడు.

తన కర్తవ్యం కంటే బంధువుల పట్ల ఉన్న అనురాగమే అతనిలో ఎక్కువగా ప్రబలింది.

ఈ సమయంలో అర్జునుడి మానసిక స్థితిని బట్టి, భావోద్వేగ బంధాలు నొప్పి, దుఃఖం మరియు శోకం వంటి మానసిక భారాలకు దారితీస్తాయని మనం గ్రహించవచ్చు.

అంతేకాకుండా, యుద్ధం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్న యోధులను చూడాలనే కోరిక నుండి తీవ్ర దుఃఖంలో కూరుకుపోయే స్థితికి అర్జునుడి మనస్సు మరియు ఆలోచనలు ఒక్క క్షణంలో ఎలా మారిపోయాయో కూడా మనం ఇక్కడ చూడవచ్చు.

జై శ్రీకృష్ణ
ధర్మో రక్షతి రక్షితః