భగవత్ గీత అధ్యయనం – పురుషోత్తమ ప్రాప్తి యోగం 13

శ్రీ కల్వకొలను చిత్తరంజన్ దాస్ స్మారక సేవా సంస్థ

భగవత్ గీత అధ్యయనం

ఓం శ్రీకృష్ణ పరమాత్మనే నమః

శ్రీమద్భగవద్గీత
15వ అధ్యాయం
పురుషోత్తమ ప్రాప్తి యోగం

అహం వైశ్వానరో భూత్వా ప్రాణినాం దేహమాశ్రితః |
ప్రాణాపానసమాయుక్తః పచామ్యన్నం చతుర్విధమ్” || 14 ||

భావం : నాలుగు రకాల ఆహారమును జీర్ణము చేసుకుని మరియు ఒంటబట్టించుకొనటానికి, సమస్త జీవుల ఉదరములలో ప్రాణాపానసంయుక్తమైన జఠరాగ్ని రూపమును నేనే స్వీకరిస్తాను.

భగవంతుడు సమస్త జీవరాశి శరీరాలలో నివసిస్తూ, ప్రాణ-అపాన వాయువుల సహాయంతో నాలుగు రకాల ఆహారాన్ని జీర్ణం చేస్తున్నాడు. జీవుని శరీరం ఆహారం వల్లే సాధ్యమవుతుందని భగవంతుడు ఇంతకు ముందే తెలియజేశాడు. ఈ ఆహారం సరిగ్గా జీర్ణం కాకపోతే, దాని సారం రక్తంలోకి మారదు. తత్ఫలితంగా శరీరానికి పోషణ లభించదు; కాబట్టి, శరీరంలో ‘జఠరాగ్ని’ (జీర్ణశక్తి) అత్యంత కీలకమైనది. భగవంతుడు కేవలం ధాన్యాదుల ఉత్పత్తికి కారణం మాత్రమే కాదు, ‘వైశ్వానరుని’గా (జఠరాగ్ని రూపంలో) ఉండి ఆహారాన్ని జీర్ణం కూడా చేస్తున్నాడు. ఆహారం లభించడం మరియు అది జీర్ణం కావడం అనేది మన ప్రయత్నం వల్లే జరుగుతుందనే అపోహలో మనం ఉంటాము. ఈ వాస్తవాన్ని తెలుసుకున్న తర్వాత, భగవంతుని పట్ల కృతజ్ఞత లేదా గౌరవాన్ని వ్యక్తపరచడం మన బాధ్యత మరియు కర్తవ్యం కదా? అందుకే, ఆహారం తీసుకునే ముందు దానిని భగవంతునికి సమర్పించడం (నైవేద్యం) మన సంప్రదాయం. ఈ ప్రక్రియ లేకుండా ఆహారం తీసుకోవడం దైవికం అనిపించుకోదు. భగవంతునికి మరియు ఇతర జీవరాశులకు (జంతువులు మొదలైన వాటికి) ఆ ఆహారాన్ని సమర్పించినప్పుడు, అది ఒక యజ్ఞంగా మారుతుంది మరియు ఆ ఆహారం అమృతంగా మారుతుంది.
మనం తినే ఆహారంలో ఉండే నాలుగు రకాల ప్రధాన విభాగాలు. అవేంటంటే: భక్ష్యం, భోజ్యం, లేహ్యం, చోష్యం, పానీయం.

భక్ష్యం: పళ్లతో కొరికి నమిలి తినేవి (ఉదాహరణకు: భక్షలు/పూర్ణాలు, గారెలు, అప్పాలు).
భోజ్యం: నమలకుండా నేరుగా మింగేవి లేదా మెత్తగా ఉండి సులభంగా తినేవి (ఉదాహరణకు: అన్నం, పులిహోర, పాయసం).
లేహ్యం: నాలుకతో చప్పలించడానికి లేదా నాకడానికి వీలుగా ఉండేవి (ఉదాహరణకు: తేనె, పచ్చళ్ళు, జామ్, చలిమిడి).
చోష్యం: పీల్చుకుంటూ లేదా చప్పరిస్తూ తినేవి (ఉదాహరణకు: పండ్ల రసాలు, – చెరుకు రసం).

ఆరోగ్యకరమైన జీవితం కోసం, ఆహారం తీసుకునేటప్పుడు పైన పేర్కొన్నవన్నీ అత్యవసరం మరియు సమాన ప్రాముఖ్యత కలిగినవి. ఇవి ఆహారం సులభంగా జీర్ణమవడానికి మరియు మెరుగైన జీవనానికి దోహదపడతాయి. అయితే, “భగవంతుడే జీర్ణక్రియకు సహకరిస్తుండగా, మనం ఎలాంటి ఆహారమైనా ఎందుకు తీసుకోకూడదు?” అనే ప్రశ్న తలెత్తవచ్చు. కానీ, పైన చెప్పిన విధమైన ఆహార కలయిక ఉన్నప్పుడే భగవంతుడు జీర్ణక్రియకు సహకరిస్తాడని ఆయన స్పష్టంగా చెప్పారు. ఆహార నాణ్యతలో ఏవైనా లోపాలు ఉంటే, దాని పర్యవసానాలను జీవుడే అనుభవించాలి తప్ప, అందుకు భగవంతుడిని నిందించలేము.
ఆహార స్వీకరణ విషయంలో ఈ నియమాలు పాటించాలి:

నాలుక రుచి కోసం కాకుండా శరీర అవసరానికి అనుగుణంగా మాత్రమే తీసుకోవాలి,
సాత్వికాహారం (సులభంగా జీర్ణమయ్యేది) అయి ఉండాలి,
తినే ముందు పరమాత్మకు నివేదించాలి మరియు
ఆహారాన్ని ధర్మబద్ధమైన మార్గంలో సంపాదించి ఉండాలి.
మనం ఏ విధంగా ఆహారం తీసుకుంటున్నాము మరియు దానిని ఎలా సంపాదిస్తున్నాము అనే విషయాలు భగవంతుడికి బాగా తెలుసు.
అనేక గృహాలు, మఠాలు మరియు దేవాలయాలలో ఆహారం తీసుకునే ముందు ఈ అధ్యాయాన్ని పఠించడం, కనీసం ఈ శ్లొకాన్ని పఠించడం, అలాగే చేతిలో నీరు తీసుకుని “బ్రహ్మార్పణం… తేన గంతవ్యం” అని మంత్రం చదివి, ఆ నీటిని ఆహారంపై చల్లుకుని స్వీకరించడం ఒక ఆచారంగా ఉంది. ఈ పద్ధతిని పాటించడం ద్వారానే మన పూర్వీకులు ఆరోగ్యకరమైన, అర్థవంతమైన మరియు ఆనందభరితమైన జీవితాన్ని గడిపారనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఈ ఆచారాన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగా విస్మరించడమే నేడు రోగుల సంఖ్య, ఆసుపత్రుల సంఖ్య మరియు నయం చేయలేని వ్యాధులు పెరగడానికి కారణం కావచ్చు. దీనికి ఎలాంటి ఖర్చు అవసరం లేదు; కేవలం కొంచెం అంకితభావం మరియు సమయం ఉంటే సరిపోతుంది.

జై శ్రీకృష్ణ.
ధర్మో రక్షతి రక్షితః