భగవత్ గీత అధ్యయనం – సాంఖ్య 6

శ్రీ కల్వకొలను చిత్తరంజన్ దాస్ స్మారక సేవా సంస్థ
భగవత్ గీత అధ్యయనం
ఓం శ్రీపరమాత్మనే నమః

::భగవద్గీత::
రెండవ అధ్యాయం:
సాంఖ్య యోగము

కార్పణ్యదోషోపహతస్వభావః
పృచ్ఛామి త్వాం ధర్మసమ్మూఢచేతాః |
యచ్ఛ్రేయః స్యాన్నిశ్చితం బ్రూహి తన్మే
శిష్యస్తేऽహం శాధి మాం త్వాం ప్రపన్నమ్ || 7 ||

భావం: ఓ కృష్ణా, నా స్వభావం ‘కార్పణ్యదోషం’ (ఆత్మజ్ఞాన శూన్యత) వల్ల దెబ్బతిన్నది. ధర్మం ఏమిటో నిర్ణయించుకోలేక నా మనస్సు అయోమయంలో పడిపోయింది. నేను నీకు శిష్యుడను, నీ శరణు జొచ్చాను; కాబట్టి నాకు ఏది శ్రేయస్కరమో అది నిశ్చయంగా చెప్పు. నీ ఆదేశాన్ని పాటిస్తాను, ఈ వేదనను నేను భరించలేకపోతున్నాను.

‘కార్పణ్యదోషం’ అంటే సాధారణంగా పిసినారితనం, స్వార్థం లేదా ‘నేను-నాది’ అనే భావన అని అర్థం వస్తుంది; కానీ అర్జునుడికి ఉన్న ఉత్తమ గుణాల దృష్ట్యా ఇక్కడ ఆ అర్థం వర్తించదు. ఇక్కడ దీనికి ‘ఆత్మజ్ఞాన లోపం’ అని అర్థం—అర్జునుడు ప్రస్తుతం ఈ లోపంతోనే బాధపడుతున్నాడు. ఇంతవరకు అర్జునుడు ధర్మం మొదలైన విషయాలన్నీ తనకు తెలుసు అన్నట్లుగా తన అభిప్రాయాలను చెబుతూ వచ్చాడు. కానీ ఇప్పుడు తన లోపాలను గ్రహించి, భగవంతుడికి శరణాగతుడై, ‘శిష్యుని’ పాత్రను స్వీకరించాడు. నిజానికి, ధర్మాధర్మాల పట్ల సరైన అవగాహన లేకపోవడం అనే ఈ ‘కార్పణ్యదోషం’ ప్రతి మనిషిలోనూ ఉండేదే.

అత్యంత విలువైన మానవ జన్మను పొంది కూడా, ‘అక్షర పరబ్రహ్మ’ను తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నించకుండా, ఆ జ్ఞానం లేకుండానే మరణించే వ్యక్తిని ‘కృపణుడు’ (దీనుడు) అని అంటారు.

‘ఉపహతస్వభావః’ అంటే—సాధారణంగా ప్రతి ఒక్కరి స్వభావం పవిత్రమైనదే, కానీ ప్రకృతిలోని దోషాల తాకిడికి అది కలుషితమవుతుంది. కొందరిలో ఇది ‘కామదోషం’గా, మరికొందరిలో ‘క్రోధదోషం’గా కనిపిస్తుంది. అయితే, అర్జునుడు ‘అజ్ఞానదోషం’తో బాధపడుతున్నాడు; అందుకే ధర్మాధర్మాల మధ్య సరైన నిర్ణయం తీసుకోలేకపోతున్నాడు.
ఒక వ్యక్తి మనస్సు అపవిత్రమైనప్పుడు, దానిని సరిదిద్దుకోవాలని వారు ఎప్పుడూ ప్రయత్నించరు. కానీ అర్జునుడు తనలోని లోపాన్ని (దోషాన్ని) గుర్తించగలిగాడు. ఆ దోషం నుండి విముక్తి పొందడానికి, అతను భగవంతుని ఆశ్రయించాడు. ఒకవేళ అర్జునుడికి ఈ దోషం కలగకపోయి ఉంటే, మనమందరం భగవద్గీతను పొందే అవకాశం కోల్పోయేవాళ్ళం. ఎవరైనా తన అహంకారాన్ని వదిలి, ఒక సద్గురువును శరణుజొచ్చితే, వారు సంసార సాగరాన్ని సులభంగా దాటగలరనడానికి ఇది ఒక గొప్ప ఉదాహరణ.
దీనినే గురు-శిష్య సంబంధం అని అంటారు. శిష్యుడు తాను అజ్ఞానినని భావించి, సంపూర్ణ విశ్వాసంతో గురువుకు శరణాగతుడు కావాలి.
నేటి కాలంలో, శిష్యులు తరచుగా గురువుకు ఏమీ తెలియదని భావించడం లేదా గురువు సామర్థ్యంపైనే అనుమానం కలిగి ఉండటం కనిపిస్తుంది. దీనివల్ల నాణ్యమైన విద్య మరియు దాని విలువలు క్రమంగా కనుమరుగవుతున్నాయి.
అర్జునుడు తన వేదనను ఇలా కొనసాగిస్తున్నాడు:

న హి ప్రపశ్యామి మమాపనుద్యాత్
యచ్ఛోకముచ్ఛోషణమింద్రియాణామమ్ |
అవాప్య భూమావసపత్నమృద్ధం
రాజ్యం సురాణామపి చాధిపత్యమ్ ||” (8)

భావం: నా ఇంద్రియములను శుష్కింప చేస్తున్న ఈ శోకమును పోగొట్టే ఉపాయమేదీ తోచటం లేదు. నేను ఈ భూమిపై సుసంపన్నమైన, ఎదురులేని రాజ్యాన్ని గెలిచినా, లేదా దేవతల వంటి ఆధిపత్యము పొందినా, ఈ శోకమును తొలగించుకోలేను.
కృష్ణా, నేను భీరుత్వం, దుఃఖం వంటి భావాలతో కుమిలిపోతున్నాను; ఇవి నా మనస్సును, నా ఇంద్రియాలన్నింటినీ కలవరపెడుతున్నాయి. నేను గతంలో ఎన్నో యుద్ధాల్లో విజయం సాధించాను, స్వర్గలోకంలో దేవేంద్రుని సింహాసనాన్ని కూడా అనుభవించాను; కానీ, ఇప్పుడు నన్ను పీడిస్తున్న ఈ దుఃఖం నుండి బయటపడటానికి సరైన మార్గం ఏంటో నాకు తోచడం లేదు.
ఇటువంటి పరిస్థితి మనలో చాలామందికి ఎదురవుతూనే ఉంటుంది. విలాసవంతమైన జీవితాన్ని గడుపుతున్నప్పటికీ, మనశ్శాంతి లేక నిరంతరం వేదనతో లేదా అశాంతితో సతమతమవుతుంటాం. దీనికి ఏకైక పరిష్కారం—ఒక సద్గురువు ద్వారా పొందే ‘ఆత్మ విజ్ఞానం’.

జై శ్రీ కృష్ణ
ధర్మో రక్షతి రక్షితః